Kluczowe symbole na wyniku badania wzroku zrozum swoją wadę i parametry okularów
- SPH (Sfera) to moc w dioptriach: wartości ujemne oznaczają krótkowzroczność, a dodatnie dalekowzroczność.
- CYL (Cylinder) i AX (Oś) korygują astygmatyzm, wskazując moc i orientację niezborności.
- ADD (Addycja) to dodatkowa moc do bliży, niezbędna dla osób po 40. roku życia z prezbiopią.
- PD (Rozstaw Źrenic) to kluczowy parametr mierzony w milimetrach, niezbędny do prawidłowego wykonania okularów.
- Wydruk z badania komputerowego to wstępne dane; ostateczna recepta jest wynikiem subiektywnego badania u specjalisty.
Wydruk z komputera a recepta poznaj różnice
Zacznijmy od bardzo ważnego rozróżnienia. Często pacjenci przynoszą do mnie wydruk z autorefraktometru, czyli tak zwane "komputerowe badanie wzroku", myśląc, że to już gotowa recepta. Muszę podkreślić, że ten wydruk to jedynie wstępny pomiar i punkt wyjścia dla specjalisty optometrysty lub okulisty. To maszyna mierzy orientacyjne parametry Twoich oczu.Ostateczna recepta okularowa powstaje zawsze po subiektywnym badaniu wzroku. Co to oznacza? To nic innego, jak proces, w którym specjalista, za pomocą różnych soczewek i Twoich odpowiedzi, precyzyjnie dobiera korekcję, która zapewnia Ci najlepszą ostrość i komfort widzenia. Ten etap jest absolutnie kluczowy, ponieważ uwzględnia Twoje indywidualne odczucia i potrzeby, co gwarantuje precyzyjną i komfortową korekcję, często różniącą się od początkowego wydruku.
Rozszyfrujmy podstawy: Skróty na recepcie
Na każdej recepcie znajdziesz szereg skrótów, które są standardem w branży optycznej. Oto te najważniejsze, które pomogą Ci zrozumieć podstawy:
- OP / R (Oculus Dexter / Right Eye): Oznacza oko prawe.
- OL / L (Oculus Sinister / Left Eye): Oznacza oko lewe.
- SPH (Sfera): To główna moc soczewki w dioptriach, korygująca krótkowzroczność lub dalekowzroczność.
- CYL (Cylinder): Moc cylindryczna, również w dioptriach, służąca do korekcji astygmatyzmu.
- AX (Oś / Axis): Wartość w stopniach (od 0 do 180), która określa orientację cylindra. Jest kluczowa przy astygmatyzmie.
- ADD (Addycja / Addition): Dodatkowa moc do bliży, stosowana u osób z prezbiopią (starczowzrocznością).
PD (Rozstaw Źrenic) klucz do idealnych okularów
PD, czyli Pupillary Distance (rozstaw źrenic), to parametr mierzony w milimetrach, który jest absolutnie kluczowy do prawidłowego wykonania Twoich okularów. Określa on odległość między środkami Twoich źrenic. Dlaczego to takie ważne? Ponieważ zapewnia, że optyczne centrum soczewki okularowej znajdzie się dokładnie przed Twoją źrenicą. Jeśli PD jest źle zmierzone, możesz odczuwać dyskomfort, zmęczenie oczu, a nawet podwójne widzenie, mimo prawidłowo dobranej mocy. Wartość PD może być podana jako jedna liczba (np. 63 mm) lub dwie oddzielne dla każdego oka (np. OP 31.5 / OL 31.5), co jest jeszcze bardziej precyzyjne.
Sfera (SPH) serce Twojej wady wzroku
Sfera (SPH) to podstawowy parametr na Twojej recepcie, który określa rodzaj i wielkość Twojej wady wzroku. Wartości podane w tej kolumnie są wyrażone w dioptriach (D). To właśnie one mówią nam, czy masz krótkowzroczność (wartości ujemne) czy dalekowzroczność (wartości dodatnie).
Znak minus (-) krótkowzroczność (Miopia)
Jeśli w polu SPH widzisz wartości ujemne, takie jak -0.50 D, -2.75 D czy -8.00 D, oznacza to, że masz krótkowzroczność (miopię). Krótkowzroczność charakteryzuje się tym, że dobrze widzisz obiekty z bliska, ale te oddalone są dla Ciebie niewyraźne. Im większa wartość ujemna, tym większa krótkowzroczność i tym silniejsze okulary są Ci potrzebne. Na przykład, -0.25 D do -3.00 D to zazwyczaj mała lub umiarkowana krótkowzroczność, natomiast wartości powyżej -6.00 D do -10.00 D i więcej to już wysoka krótkowzroczność, która wymaga silniejszej korekcji i często wiąże się z większymi wyzwaniami w codziennym funkcjonowaniu bez okularów.
Znak plus (+) dalekowzroczność (Hyperopia)
Wartości dodatnie w polu SPH, takie jak +0.75 D, +1.50 D czy +4.00 D, wskazują na dalekowzroczność (hyperopię). Osoby z dalekowzrocznością często lepiej widzą obiekty oddalone, natomiast te z bliska mogą być dla nich niewyraźne lub powodować zmęczenie oczu, szczególnie podczas długotrwałej pracy. Im wyższa wartość dodatnia, tym większa dalekowzroczność. Ważne jest, aby odróżnić dalekowzroczność od prezbiopii (starczowzroczności) choć obie wady dotyczą widzenia z bliska, dalekowzroczność jest wadą refrakcji, która może występować w każdym wieku, natomiast prezbiopia to naturalny proces starzenia się oka, o którym opowiem za chwilę.
Astygmatyzm bez tajemnic Cylinder (CYL) i Oś (AX)
Astygmatyzm, zwany również niezbornością, to powszechna wada wzroku, która często budzi wiele pytań. Wynika ona z tego, że rogówka (lub rzadziej soczewka oka) ma niejednakową krzywiznę w różnych płaszczyznach, co powoduje, że światło wpada do oka w sposób zniekształcony. Obrazy mogą być rozmyte, wydłużone lub zniekształcone. Do korekcji astygmatyzmu służą dwa parametry na recepcie: Cylinder (CYL) i Oś (AX).
Cylinder (CYL) korekcja zniekształconego obrazu
Cylinder (CYL) to moc cylindryczna, podawana w dioptriach (zazwyczaj z minusem, choć czasem można spotkać zapis z plusem, co jest kwestią konwencji zapisu). Parametr ten wskazuje na różnicę w mocy załamywania światła w różnych płaszczyznach rogówki. Innymi słowy, mówi nam, jak duża jest "niejednakowość" w krzywiźnie Twojego oka. Jeśli w polu "Cylinder" nie ma żadnej wartości (lub widnieje 0.00), oznacza to, że nie masz astygmatyzmu, a Twoje oko załamuje światło równomiernie we wszystkich kierunkach.
Oś (AX) precyzyjne ustawienie cylindra
Oś (AX) to parametr, który idzie w parze z Cylindrem i jest dla niego kluczowy. Jest to wartość podawana w stopniach (od 0 do 180), która określa orientację cylindra, czyli kierunek, w którym rogówka jest najbardziej "spłaszczona" lub "stroma". Wyobraź sobie, że cylinder to specjalna soczewka, która musi być ustawiona pod idealnym kątem, aby skorygować zniekształcenie. Jeśli oś jest ustawiona nieprawidłowo, korekcja astygmatyzmu nie będzie skuteczna, a Ty nadal będziesz widzieć niewyraźnie. Tak, wartość osi może być inna dla każdego oka, ponieważ astygmatyzm może mieć zupełnie różną orientację w prawym i lewym oku.
Addycja (ADD) pomoc w czytaniu po 40. roku życia
Addycja (ADD) to parametr, który pojawia się na receptach osób w pewnym wieku, zazwyczaj po 40. roku życia. Jest on bezpośrednio związany z prezbiopią, czyli starczowzrocznością naturalnym procesem, który dotyka każdego z nas.
Prezbiopia naturalna potrzeba dodatkowej mocy do bliży
Prezbiopia to nic innego jak naturalne starzenie się soczewki oka, która z wiekiem traci swoją elastyczność i zdolność do akomodacji, czyli zmiany kształtu w celu ostrego widzenia z bliska. Zaczynasz wtedy odsuwać książkę, telefon czy gazetę, aby wyraźniej zobaczyć tekst. To zupełnie normalne i nieuniknione. Addycja to właśnie ta dodatkowa moc, której potrzebujesz, aby komfortowo widzieć z bliska, uzupełniając niedobory naturalnej akomodacji oka.
Interpretacja wartości Addycji
Wartość Addycji na recepcie jest zawsze dodatnia i zazwyczaj mieści się w zakresie od +0.75 D do +3.5 D. Jest to dodatkowa moc, która jest "dodawana" do mocy sferycznej w dolnej części soczewki okularowej. To właśnie dzięki niej okulary progresywne lub dwuogniskowe umożliwiają Ci komfortowe czytanie i pracę z bliska, jednocześnie zapewniając wyraźne widzenie na dalsze odległości. Pamiętaj, że addycja jest zazwyczaj taka sama dla obu oczu.
Rzadziej spotykane parametry na recepcie
Poza podstawowymi parametrami, które omówiliśmy, na Twojej recepcie mogą pojawić się również inne, mniej powszechne, ale równie ważne wartości, szczególnie jeśli masz bardziej złożone potrzeby wzrokowe.
Pryzma (P/PRISM) i Baza (B/BAS) korekcja zeza
Jeśli na Twojej recepcie widnieją parametry Pryzma (P/PRISM) i Baza (B/BAS), oznacza to, że masz skorygowany zez lub inne zaburzenia widzenia obuocznego. Pryzma to specjalna moc optyczna, która przesuwa obraz w określonym kierunku, pomagając oczom współpracować ze sobą i eliminując podwójne widzenie lub zmniejszając wysiłek potrzebny do utrzymania prawidłowego ustawienia oczu. Baza (B/BAS) określa kierunek, w którym obraz jest przesuwany (np. baza do nosa, baza do skroni, baza góra/dół).
Visus (V) Twoja ostrość widzenia
Visus (V) to parametr określający Twoją ostrość widzenia. Zapis V=1.0 oznacza, że masz pełną, 100% ostrość widzenia, czyli widzisz tak, jak osoba z idealnym wzrokiem. Często na recepcie możesz spotkać zapisy typu V=0.8, V=0.5, co oznacza odpowiednio 80% lub 50% ostrości widzenia. Czasem obok Visusa pojawia się też informacja "cc" (cum correctione), co oznacza ostrość widzenia z korekcją, lub "sc" (sine correctione), czyli bez korekcji.
Od badania do nowych okularów Twoje kolejne kroki
Zrozumienie wyników badania wzroku to pierwszy, ale bardzo ważny krok. Teraz, gdy już wiesz, co oznaczają poszczególne symbole i liczby, czas na kolejne działania, które zapewnią Ci komfortowe i wyraźne widzenie.
Dlaczego warto udać się do specjalisty z wydrukiem komputerowym?
Powtórzę to raz jeszcze, bo to niezwykle ważne: wydruk komputerowy z autorefraktometru jest jedynie punktem wyjścia. Aby uzyskać precyzyjną i komfortową receptę, niezbędna jest wizyta u doświadczonego optometrysty lub okulisty. To oni, bazując na pomiarach komputerowych, ale przede wszystkim na subiektywnym badaniu wzroku (czyli Twoich odczuciach i odpowiedziach), dobiorą korekcję idealnie dopasowaną do Twoich indywidualnych potrzeb, stylu życia i preferencji. Tylko w ten sposób masz pewność, że Twoje nowe okulary lub soczewki kontaktowe zapewnią Ci najlepszą jakość widzenia i pełen komfort.
„Pamiętaj, że precyzyjna korekcja wzroku to znacznie więcej niż tylko liczby z maszyny. To sztuka indywidualnego dopasowania, która uwzględnia Twoje unikalne potrzeby, styl życia i komfort. Tylko doświadczony specjalista jest w stanie przełożyć te dane na idealnie dopasowane okulary, które staną się Twoimi oczami na świat.”
Przeczytaj również: Soczewki kontaktowe: do jakiej wady wzroku je nosić? Sprawdź moce!
Ważność recepty i kiedy powtórzyć badanie
W Polsce recepta na okulary jest zazwyczaj ważna przez około 1 rok, choć w niektórych salonach optycznych może być akceptowana nieco dłużej. Zawsze warto to sprawdzić. Niezależnie od ważności recepty, zalecam regularne badania wzroku co 1-2 lata, nawet jeśli nie odczuwasz żadnych zmian w widzeniu. Regularne kontrole pozwalają na monitorowanie zdrowia Twoich oczu, wczesne wykrywanie ewentualnych schorzeń i dostosowanie korekcji do zmieniających się potrzeb Twojego wzroku.
